Het Geval M. (3): Grenzen in acht nemen.

De twee vorige artikels bekeken het begrip “grenzen” vanuit de ik-persoon: “Ontdek je Grenzen” en “Stel je Grenzen”. Wanneer je voor jezelf gezond met je grenzen omgaat, zal je snel merken wanneer iemands grenzen overschreden worden en wanneer iemand grenzen stelt. Zoals vaak met nieuwe  inzichten oefen je dat wellicht eerst “vanuit het hoofd”. Na enige tijd wordt het een tweede natuur en begin je de grenzen “aan te voelen”. De derde vaardigheid die je dan kan ontwikkelen is “Grenzen in acht nemen”.

De volgorde is belangrijk.

Als je nu de suggestie voelt dat er een volgorde zit in het leren omgaan met grenzen, dan klopt dat. Je kan grenzen in acht nemen als je ze begrijpt en aanvoelt, als je de signalen opvangt. Om een overduidelijk voorbeeld te geven van waar dat gruwelijk fout liep: Wanneer ex-Bisschop Vangheluwe het had over “een relatietje” met een van zijn slachtoffers, leek hij niet bewust te zijn van de grenzen die hij had overschreden. Vele mensen die het interview in kwestie  zagen, reageerden erg boos en verontwaardigd.  De gewezen bisschop had de grenzen van zijn slachtoffers overschreden, maar ook die van de gemeenschap: “Van kinderen blijf je af”. Velen zullen de morele plicht voelen om die grens mee te bewaken omdat kinderen nog in het leerproces zitten en ze grenzen nog niet goed kunnen/durven aangeven. Als ze jong genoeg zijn, is het zelfs mogelijk dat ze het gevoel niet eens durven uiten, ze het niet herkennen als signaal. Die gevoelens worden dan al snel “normaal”.

Eerst dien je je grenzen dus te “kennen” om ze daarna te “stellen”.

De derde fase.

Vanuit het kennen van je eigen grenzen, de gevoelens die je ervaart als ze dreigen overschreden te worden, kan je doen in acht nemen door signalen te geven aan de overschrijder. De overtreder moet die signalen begrijpen, dus jouw communicatie zal duidelijk moeten zijn. Vergelijk het met M. die zijn handen voor het hoofd van Atan wapperde: dat was voor Atan een duidelijk verstaanbaar signaal om afstand te nemen.  Mocht Atan niet gereageerd hebben, dan zou er misschien een stemsignaal gegeven kunnen worden, samen met het wapperen.

Voor een heleboel vormen van grensoverschrijdend gedrag hebben we wetten en regels opgesteld. Helaas zijn die “repressief” en kunnen ze pas uitgevoerd worden nadat de grens overschreden is. Het enige wat we dan als gemeenschap kunnen hopen is dat de “straf” genoeg afschrikt om het gedrag te beteugelen. Je hebt zelf dus een verantwoordelijkheid om jouw grenzen te doen respecteren en in acht te doen nemen. Het mooie is dat je op die manier bezig bent jouw eigen grenzen in acht te nemen. Je herkent makkelijker de signalen bij anderen en je kan er dan beter op reageren.

Tot slot…

Vaak zijn de uitdagingen rond grenzen kennen, stellen en grenzen in acht nemen diep geworteld in jezelf, je opvoeding én in onze cultuur. Vele problemen in onze samenleving kunnen teruggebracht worden op problemen met grenzen. Het goede nieuws is dat we er zelf aan kunnen werken en aan de komende generaties een betere omgang met grenzen doorgeven.

Over omgaan met grenzen zijn al vele boeken geschreven. Ben je iemand die makkelijker leert door het te ervaren? Contacteer mij voor een verkennend gesprek.