Leid je Team: Vertrouwen is goed, Controle is beter.

paardenvlees“Vertrouwen is goed, controle is beter”. De schandalen met het paardenvlees ontlokten deze uitspraak aan een hooggeplaatste binnen het FAVV.  Dit zinnetje wordt vaak als een algemeen geldende waarheid beschouwd. Wat als de koe in “de waarheid als een koe” een paard blijkt te zijn? Is controle steeds beter dan vertrouwen? Controleprocessen zijn namelijk vaak duur en voegen relatief gezien erg weinig waarde toe. Wanneer is vertrouwen beter dan controle?

Wat is controle eigenlijk?

Het antwoord op deze vraag is wellicht zo veelzijdig als er mensen zijn. Wikipedia vermeldt: ‘ Controle is een begrip met meerdere betekenissen, afhankelijk van de context. Het is bijvoorbeeld de toezicht op de juiste werking van een toestel, op het naleven van de voorschriften, op het al of niet aanwezig zijn van een fout. Controle is ook de mate van beheersing. Een ingrijpende mate van bemoeienis wordt ook controle genoemd. Een controle is een instrument dat te allen tijde gevoerd kan worden, voortdurend of periodiek. Verder is controle vaak ten behoeve van de veiligheid of voorkomen van fouten.’ 

De Engelstalige Wikipedia heeft een uitgebreidere pagina (http://en.wikipedia.org/wiki/Control) die begint met de woorden ‘Control may refer to:’ met dan een lijst van contexten en voorbeelden daarbinnen.

Binnen het kader van dit artikel stellen we dat controle een indicatie geeft van de mate van beheersing. In het geval van de paardenvleesschandalen kan je dus zeggen dat er enkele processen zijn die niet voldoende beheerst worden om fouten te vermijden (foute etikettering, ongeschikt paardenvlees in de voedselketen).

Controle als verificatie-instrument

Het naleven van voorschriften is een gebied waar controle een grote rol speelt. Interpreteer deze voorschriften breed: wetten, reglementering, kwaliteits- en veiligheidseisen, planningen, marktvraag, medische,  maatschappelijke en culturele normen, afspraken en beloften zijn allemaal vormen van voorschriften. Op zich is deze vorm van controle slechts een vaststelling van een mate van afwijking van een norm in een voorschrift. Als verificatieinstrument kan controle enkel achteraf ingezet worden. Uiteraard kan je verificaties doen tijdens een proces zodat je afwijkingen in een vroeg stadium vast stelt. Dat verandert niets aan het post-factum karakter ervan. Een afwijking moet zich eerst voordoen vooraleer ze vastgesteld kan worden.

Controle als (gedrags-)beïnvloedings-instrument

Bij deze vorm van controle is een veelheid aan elementen en voorwaarden in het spel. De controle dient gekoppeld te zijn aan één of andere vorm van (gepercipieerde) sanctie. De effectiviteit staat of valt met de kans dat er een controle plaatsvindt en met de mate dat de sanctie voldoende zwaar gevonden wordt. Er dient voldoende vertrouwen te zijn in de objectiviteit van de vastgestelde afwijking én in de vaststeller. Vaak is dat vertrouwen geïnstitutionaliseerd (politie, leidinggevende, …). Alsof dat niet genoeg is, wordt het controle-instrument voor gedragsverandering snel “bot” en moet het steeds scherper gesteld worden, sancties verzwaard etc… In essentie is dergelijke controle gebaseerd op angst. Gedragsbeïnvloeding is op een veel makkelijker en natuurlijker manier te bereiken.

Vertrouwen als instrument?

Controle als verificatie-instrument kan niet vervangen worden door vertrouwen. Mensen maken fouten, niet alle elementen zijn gekend, wetenschap heeft ook haar grenzen en experimenten horen nu eenmaal bij onze ontwikkeling. Als het primaire doel gedragsbeïnvloeding is, dan vormt vertrouwen een effectiever tool. Als je jouw team performanter wil laten functioneren, is vertrouwen een basishouding die bevindingen uit controle acceptabel maakt. Controleer (tussen)resultaten, vertrouw op je team.

Ontwikkel vertrouwen in je team: met en   ontwikkel je vertrouwen in en binnen je organisatie.  om met vertrouwen je team te verbeteren.